De Zelzatetunnel wordt verdiept

Wat dit wél en niet betekent

Een toelichting bij de studie ‘GRUP Zelzate-Oost’, en waarom ze geen reden mag zijn om leefbaarheidsmaatregelen langer uit te stellen.

In het kort

• Er loopt een langetermijnstudie (het GRUP ‘Zelzate-Oost’) om onder meer de Zelzatetunnel dieper te maken, zodat grotere zeeschepen de Gentse haven kunnen bereiken.
• Dat is in de eerste plaats een havenproject, geen leefbaarheidsproject. Bereikbaarheid van de haveneconomie is de aanleiding; de leefomgeving wordt ‘meegenomen’, niet aangestuurd.
• Het traject staat nog helemaal aan het begin. Tussen deze eerste inspraakronde en een effectieve, uitgevoerde tunnel liggen normaal gezien meerdere fasen en jaren, mogelijk 10 tot 20 jaar of meer.
• Deze studie mag daarom niet worden ingeroepen als reden om nu niets te doen aan geluidshinder en wegdek — dat zijn losstaande, kortetermijndossiers die vandaag al kunnen worden aangepakt.

Wat is het GRUP Zelzate-Oost precies?

Op 27 juni 2025 keurde de Vlaamse regering een startnota goed voor een nieuw ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) op het grondgebied van Zelzate, Lochristi en Gent. Die startnota is de allereerste stap in een meerjarig planningsproces. Ze legt geen tracé vast, maar somt een reeks mogelijke richtingen (‘alternatieven’) op die verder onderzocht worden.

Het plan omvat een hele reeks infrastructuurthema’s tegelijk:

De heraanleg van de R4 Oost en het knooppunt met de E34,

Een verdiepte Zelzatetunnel, nieuwe spoorverbindingen tussen Gent en Terneuzen,

Een havenspoorlijn, fiets- en wandelverbindingen, en

Nieuwe leidingen voor onder meer waterstof.

Waarom moet de tunnel dieper?

De aanleiding heeft niets te maken met verkeersleefbaarheid, maar met scheepvaart.

Het plafond van de huidige Zelzatetunnel ligt op een diepte die zeeschepen tot ongeveer 12 meter diepgang toelaat. Sinds augustus 2025 is in Terneuzen de nieuwe, grotere sluis operationeel, die schepen tot 14,5 meter diepgang doorlaat. Om die grotere schepen ook effectief tot in de Gentse haven te laten varen, zou het kanaal, en dus ook de tunnel eronder, dieper moeten worden.

Dit kadert in een bredere economische ambitie: de startnota omschrijft Zelzate zelf als een cruciaal mobiliteits- en energieknooppunt voor de volledige Vlaamse haveneconomie, met een uitdrukkelijke link naar North Sea Port en Port of Antwerp-Bruges. Het is dat havenbelang dat de studie in gang zet, niet de vraag naar minder geluidshinder voor de omwonenden.

Hoe lang duurt dit nog?

Al in 2022 gaf de bevoegde Vlaamse minister aan dat een volledige verdieping of verbreding van het kanaal niet aan de orde was, en dat zo’n beslissing niet vooruit kan lopen op overleg binnen de Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie. Dat maakt het traject per definitie trager dan een louter Vlaams dossier.

Daarbovenop komt de gewone GRUP-procedure, die in meerdere fasen verloopt: eerst deze startnota met publieke raadpleging, dan een scopingnota, vervolgens een voorontwerp met milieueffectenonderzoek, daarna een ontwerp-RUP met een nieuwe inspraakronde, en pas dan de definitieve vaststelling.

Elke fase vraagt onderzoek, overleg en tijd. En dat is nog vóór er één spade de grond in gaat: de bouw van een nieuwe, diepere tunnel onder een kanaal dat in gebruik blijft, is bovendien een van de complexere infrastructuurwerken die er bestaan.

Realistische inschatting: tel de internationale besluitvorming, de volledige GRUP-procedure en de bouwtijd van een tunnelproject bij elkaar op, dan is een uitvoeringstermijn van 10 tot 20 jaar, of langer, een redelijke, geen overdreven inschatting. Zeker de eerstkomende tien jaar is uitvoering hoogst onwaarschijnlijk.

Wat heeft dit te maken met de leefbaarheid rond de E34?

Weinig, rechtstreeks. De startnota vermeldt wel aandacht voor bereikbaarheid en leefomgevingskwaliteit als algemene doelstelling, en spreekt over groene bufferzones tussen woningen en infrastructuur.

Het blijft een neveneffect van een plan dat in de kern draait om havencapaciteit voor de scheepvaart en de doorstroming van het wegverkeer, niet om de geluids- en luchtkwaliteitsproblemen die vandaag al bestaan voor omwonenden van de E34 ter hoogte van Zelzate.

Concreet: een diepere tunnel of een herbouwd viaduct lost het vandaag bestaand probleem niet op. Het gaat over een infrastructuur die er over 10 tot 20 jaar misschien anders zal uitzien. Niet over geluids- en fijnstofoverlast van vandaag.

Waarom deze studie geen excuus mag zijn

Het risico is dat dit dossier gebruikt wordt om andere, kortetermijnvragen af te wimpelen. Een antwoord in de trant van: “er loopt een studie, laten we de resultaten afwachten” hangt in de lucht. Dat is een schijnargument, om twee redenen.

Twee volledig losstaande projecten

Havencapaciteit (GRUP Zelzate-Oost): een meerjarige, internationaal afgestemde studie over een tunnel die de scheepvaart moet dienen. Tijdshorizon: 10 tot 20 jaar of meer.

Leefbaarheid (geluid, wegdek): punctuele, technische ingrepen die AWV vandaag al kan uitvoeren, los van het GRUP. Deze vragen geen nieuwe ruimtelijke bestemming en geen internationaal overleg.

Daarom

Er is geen enkele technische of procedurele reden waarom de uitvoering van een reeds goedgekeurd en gebudgetteerd dossier, zoals de renovatie van de geluidsschermen die al in 2021 op de planning stond, zou moeten wachten op de uitkomst van een studie die op zijn vroegst over tien jaar tot resultaat leidt. Wie deze twee dossiers met elkaar verbindt, koppelt een oplossing voor vandaag aan een tijdlijn zonder horizon.

Wat wij vragen

Leefbaar Zelzate steunt geen halt op de havenontwikkeling en neemt daarin geen positie in,dat is niet onze rol.

Wat we wel vragen is een duidelijk onderscheid: laat de langetermijnstudie haar traject volgen, maar koppel er de reeds beloofde, kortetermijnmaatregelen voor de leefbaarheid niet aan vast.

Beide hebben een apart doel.